ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΕΥΡΩΠΗ

Το κοινωνικό κράτος αποτελεί θεσμό που δεν αμφισβητείται στη βόρεια Ευρώπη, η κρίση του όμως στη νότια Ευρώπη εμφανίζεται με ένταση, κύρια γιατί δεν έχει την ιστορικότητα των βόρειων χωρών, αλλά και γιατί χρησιμοποιήθηκε σαν κοινωνικό dumping στην αύξηση της παραγωγικότητας σ' αυτές τις οικονομίες ενόψει της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Το νότιο ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα αντίστοιχα της βόρειας Ευρώπης. Τα κοινωνικά κράτη της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Ελλάδας αποτελούν προϊόν του πολιτικού κοινωνικού και οικονομικού εκσυγχρονισμού που ακολούθησε τη μετάβαση από το αυταρχικό στο δημοκρατικό καθεστώς στη δεκαετία του '70.
Οι δημοκρατικές κυβερνήσεις της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στην διάρκεια της δεκαετίας του '80 επιχείρησαν διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων του πολίτη με γενίκευση των κοινωνικών προγραμμάτων.
Η ταχεία διαδικασία του εκσυγχρονισμού, που βίωσαν με καθυστέρηση, και η ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενείχε τη διαδικασία προσέγγισης των χαρακτηριστικών των βορειοευρωπαϊκών χωρών και στο κοινωνικό μοντέλο. Ωστόσο οι διαφορετικές εσωτερικές πορείες εκσυγχρονισμού βασίστηκαν σε ποικίλες εμπειρίες. Το κοινωνικό κράτος στο νότο παρέμεινε κατακερματισμένο για διάφορους λόγους. Διάφορα τμήματα της κοινωνίας απολαμβάνουν διαφορετικά κοινωνικά δικαιώματα σε παροχές, με βάση, τη θέση τους στην αγορά εργασίας, το φύλο, την ηλικία καθώς και τον τόπο διαμονής που μαζί με το φαινόμενο των πελατειακών σχέσεων (ιδιαίτερα ανεπτυγμένο στις χώρες του νότου, ιδιαίτερα στην Ιταλία). Παράλληλα η συνείδηση της κοινωνικής ιδιότητας του πολίτη παραμένει σταθερά υπανάπτυκτη και δεν θεωρείται αυτονόητη υποχρέωση εκ μέρους των θεσμών του κράτους, η θέσπιση ελάχιστου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους. Οι νέες προσπάθειες για την ευρωπαϊκή ενοποίηση επέτειναν την κρίση του.
Η Ελλάδα, μαζί και οι άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου (Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία), παρουσιάζει τα μεγαλύτερα κενά στην κάλυψη των κοινωνικών αναγκών σε σχέση με τις χώρες του Βορρά, οι δαπάνες για την ανεύρεση εργασίας, τον επαγγελματικό προσανατολισμό, τη μητρότητα, τα οικογενειακά επιδόματα, τα στεγαστικά και την ασθένεια, είναι οι μικρότερες της Ένωσης και είναι η πιο φτωχιά χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το κατά κεφαλή ΑΕΠ να φτάνει μόλις το 68% του μέσου κοινοτικού, ενώ οι Έλληνες αγρότες είναι οι πιο φτωχοί της ΕΕ. Το 18% των ελληνικών νοικοκυριών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.
Η Ελλάδα, σε διαφορά με τις άλλες χώρες του νότου, στην εποχή κρίσης του κοινωνικού κράτους προχώρησε στην προσπάθεια συγκρότησης σε εμβρυϊκό επίπεδο του ΕΣΥ. Η διαφορά στο δρόμο που επέλεξε η Ελλάδα, επηρεάστηκε από τον τρόπο που έγινε η μεταπολίτευση αλλά και από την παρέμβαση του Σ.Κ. των υγειονομικών. Η παρέμβαση του Κράτους στην αγορά υγείας, αποτελεί εξαίρεση για τις χώρες του νότου, εξαίρεση που αποδείχθηκε σωτήρια και αναγκαία για τις συνθήκες μετάβασης και αντιμετώπισης της κρίσης του κοινωνικού κράτους την τελευταία δεκαετία, και της ένταξης στην ΟΝΕ, και που δύσκολα θα ανατραπεί χωρίς να δημιουργήσει αποκλεισμούς, επιδείνωση των δεικτών και περισσότερα οικονομικά βάρη για τους αποκλεισμένους του σχεδιαζόμενου οικονομικού πρότυπου της Ο ΝΕ. Εξαίρεση όμως που δεν μπορεί να γίνει ανεκτή από τον τρόπο συσσώρευσης που επιδιώκουν οι κυρίαρχες ομάδες στην χώρα και οι διαπλεκόμενες ομάδες που επενδύουν στην υγεία και γι' αυτό καθημερινά δυσφημείται και βρίσκεται υπό κυβερνητική αναίρεση.
Ενώ το Σ.Κ. των υγειονομικών υπεράσπισε στην πράξη το σύστημα, παράλληλα δεν έχει καταλάβει τις επιπτώσεις της σχεδιαζόμενης επίθεσης στο σύστημα υγείας και γι' αυτό δεν κινητοποιείται έντονα και αποφασιστικά για την αντιμετώπισή της.
Η εισαγωγή λοιπόν της οικονομίας της αγοράς και η εγκατάλειψη της προσπάθειας για τη διατήρηση των αρχών της κοινωνικής αλληλεγγύης και της συμμετοχής μέσω των κοινωνικών παροχών την στιγμή της ανάγκης είναι και πρέπει να παραμείνει μακριά από τις προγραμματικές μας αρχές.
Πρέπει λοιπόν να απαντήσουμε στα κυβερνητικά σχέδια, με βάση τις αρχές της ισότητας, της αποκέντρωσης, της δημοκρατικής συμμετοχής με την προάσπιση και προβολή ενός σύγχρονου δημοκρατικού ποιοτικού τομέα υγείας, με αίτημα την διατήρηση της χρηματοδότησης των νοσοκομείων από τον κρατικό προϋπολογισμό, την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού τους έργου, των ερευνητικών τους δραστηριοτήτων και της ουσιαστικής βοήθειας που δίνουν στους άπορους, στους άνεργους, στους μετανάστες και γενικά σε όλο το Λαό.
Η διάρθρωση των υπηρεσιών πρέπει να είναι τέτοια που να οδηγεί στην απογραφειοκρατικοποίηση της λειτουργίας τους, την ανάπτυξη ευθύνης και συμμετοχής των εργαζομένων σε όλες τις βαθμίδες.